سرمقاله / مصطفی رجبی عضو هیات مدیره و برنامه‌ریزی امور اقتصادی توانیر و سخنگوی صنعت برق / 65 درصد برق کشور را بخش خصوصی تامین می‌کند

 یکی از افتخارات صنعت برق کشور این است که بیش از 90 درصد از تجهیزات مورد نیاز این صنعت در داخل ساخته می‌شود. به‌عنوان مثال، در ساخت نیروگاه اتفاقات بسیار خوبی در کشور افتاده است. نیروگاه‌های سیکل ترکیبی که از بخش‌های بخار و گاز تشکیل شده و راندمان بیش از 50 درصد دارند، اکنون در داخل تولید می‌شوند. به‌تازگی نیز یک نیروگاه کلاس F ازسوی یکی از سازندگان داخلی در ایران احداث و خط تولید آن راه‌اندازی شده است. به‌دلیل پتانسیل‌های بی‌شمار کشور در زمینه انرژی‌های تجدیدپذیر، ایران سازنده نیروگاه‌های بادی نیز به‌شمار می‌رود که این مزیت در منطقه بی‌نظیر است. در حوزه ساخت شبکه، در گذشته مشاوران خارجی بسیاری در کشور حضور داشتند و بسیاری از تجهیزات از خارج تامین می‌شد؛ در حالی که امروزه کابل‌‌ها، خطوط هوایی و برج‌های شبکه‌های انتقال در داخل تولید می‌شود. از جمله طرح‌هایی که در این حوزه به نتیجه رسیده می‌توان به تولید بی‌سیم‌های پیچیده کنترل نیروگاه، انواع رله و محافظ اشاره کرد که ساخت آن‌ها در داخل کشور امکان‌پذیر شده است. تمامی موارد گفته شده نتیجه عملکرد مثبت دفاتر تحقیق و توسعه شرکت‌ها و محصولات تولید شده، ثمره خودباوری، خودکفایی و خود اتکایی است. عملکرد بخش خصوصی در این زمینه قابل‌توجه و خوشبختانه در بسیاری از موضوعات در رو به جلو بوده است. در حال حاضر بودجه‌های دولتی اختصاص داده شده به تحقیق و توسعه در صنعت برق، تنها بخش جزئی از منابع مالی مورد نیاز این بخش را تامین می‌کند.

برنامه‌های متنوعی برای توسعه صادرات کشور در نظر گرفته شده است. تلاش صنعت برق ایران برای تبدیل شدن به‌ هاب انرژی منطقه است تا بتواند با کشورهای همسایه امکان هر بیشتر ترانزیت برق را فراهم کند. خوشبختانه در چند ماه گذشته شبکه برق ایران با عراق سنکرون شده است؛ بدان معنی که این قابلیت ایجاد شده تا به ‌طور هم‌فرکانس و همزمان با یکدیگر به فعالیت بپردازند. این اقدام می‌تواند برای سایر کشورهای همسایه نیز انجام و مزایا و منافع ترانزیت برق شامل حال کشور شود.

باید دانست که منابع کشور نامحدود نیست و به‌طور قطع، باید در سال‌های آینده اقدامات متنوعی برای گذر از محدودیت‌ها و مشکلات احتمالی انجام شود. به‌تازگی هم اقداماتی به‌منظور بهینه‌سازی مصرف انرژی انجام‌شده است. به‌عنوان نمونه، طرح جایگزینی یک میلیون کولر گازی فرسوده در مناطق گرمسیری کشور در دستور کار قرار گرفته که مزایای بی‌شماری به‌همراه دارد. با اجرای این طرح، سالانه دست‌کم 8 میلیارد کیلووات‌ساعت در مصرف انرژی صرفه‌جویی می‌شود که معادل ۲ میلیارد مترمکعب گاز مصرفی در یک نیروگاه است. این طرح‌ها از نظر صرفه‌جویی اقتصادی و در دسترس بودن معمولا سهم بیشتری نسبت به سایر روش‌ها دارند و بیشتر مورد توجه شرکت توانیر قرار گرفته‌اند. راه‌حل دیگر، توسعه تعداد و ظرفیت نیروگاه‌های تجدیدپذیر است. در حال حاضر، منابع تخصیص‌یافته به منابع تجدیدپذیر حدود 5 درصد برق مصرفی مشترکان را تامین می‌کند که با توجه به هدف‌گذاری‌های برنامه ششم توسعه این منابع برای توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر کفایت لازم را ندارد. پیش‌بینی شده است تا پایان سال 1400،‌ حدود 4 هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر در مدار تولید قرار گیرد. خاطر نشان می‌سازد که براساس ماده 12 قانون رفع موانع تولید باید منابع حاصل از صرفه‌جویی تولید برق با نیروگاه‌های تجدیدپذیر،‌ به مالکان نیروگاه‌ها برسد که کمک موثری به فعالیت‌های این حوزه می‌کند.

درحال حاضر، تلفات شبکه برق کشور حدود 10 درصد برآورد شده، درحالی که در سال 1386 میزان تلفات شبکه‌ها تقریبا 20 درصد بود که در پایان سال 1397 به 11 درصد رسید؛ در نتیجه طی 12 سال 9 درصد کاهش تلفات، منافع اقتصادی چشمگیری برای صنعت برق کشور به‌دنبال داشته و میزان هدررفت انرژی را کاهش داده است. شرکت توانیر درصدد است تا پایان سال 1400 میزان تلفات انرژی را به کمتر از 10 درصد برساند. ایران در مقایسه با کشوری  مانند اسپانیا که حدود 9 درصد تلفات برق دارد، در جایگاه مطلوبی قرار گرفته است و این میزان تلفات منطقی به نظر می‌رسد. اگر سرمایه‌گذاری جدی در حوزه فلزات اصلی مورد استفاده در صنعت برق مانند هسته ترانسفورماتورها و هادی‌ها خطوط شبکه انتقال، انجام شود،‌ در بخشی که هسته اصلی کاهش تلفات است نیاز به سرمایه‌گذاری‌های کلان دارد و باید از ترانسفوماتورهای پربازده، ابررساناها و رساناهای مناسب برای آن استفاده شود. در حال حاضر صنعت برق از لحاظ اقتصادی منابع کافی برای تحقق این عملیات را ندارد. گفتنی است که میزان تلفات به صفر نخواهد رسید، اما شرکت توانیر تمام تلاش خود را برای کاهش تلفات شبکه برق کشور تا رسیدن به حد منطقی می‌کند.

حدود 65 درصد برق کشور ازسوی بخش خصوصی تولید می‌شود. براساس قانون، 20 درصد برق تولیدی کشور توسط بخش دولتی و 80 درصد نیز باید در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد. در این میان، دولت فقط باید در حوزه پایداری شبکه‌های اصلی شامل شبکه‌های انتقال 400 و 230 کیلوولت سرمایه‌گذاری کند تا اطمینان کافی برای شرکت‌های تولیدکننده و مصرف‌کننده در زمینه تجارت ایجاد شود. از سال 1383 بازار برق و در چند سال گذشته، بورس انرژی برق راه‌اندازی شده است و در آن‌ها معامله‌هایی در حال انجام است. گفتنی است که انجام گام‌های بعدی در این حوزه بدون حضور بخش خصوصی امکان‌پذیر نخواهد بود. صنعت برق برای عدم بروز اختلال در برق‌رسانی به مشترکان، این امکان را دارد که سهم بخش خصوصی را افزایش دهد.

امروز تجهیزات برق شامل نیروگاه‌ها، پست‌های انتقال، کلیدهای فشار قوی، سیستم‌های کنترل نیروگاهی و... از داخل تامین می‌شود، علاوه بر آن، سازندگان داخلی ظرفیت تولید تجهیزات برق را برای صادرات دارند؛ بنابراین تحریم‌ها اثری بر صنعت برق کشور نداشته و فقط به کند شدن طرح‌های سرمایه‌گذاری در بخش خارجی منجر شده است.

گفت و گوها

ماهنامه اخبار فلزات

cache/resized/2091afdaff5653aed5de5838e3b2bdaf.jpg
سرمقاله / مصطفی رجبی عضو هیات مدیره و برنامه‌ریزی
cache/resized/a3d8121aa8601b0c15c31e751afcd2d5.jpg
سرمقاله/ منصور یزدیزاده مدیرعامل شرکت ذوبآهن
cache/resized/a6f6b900e42a7e34c3648f0422e27dae.jpg
سرمقاله / علی اسماعیلی دبیر تحریریه /
cache/resized/0ae8623d56dbafa542c6aa3c0b87f39b.jpg
سرمقاله/ علی اسماعیلی دبیر تحریریه / کاهش
cache/resized/3a82131138548e3368155af1b80821d2.jpg
سرمقاله/ علی اسماعیلی دبیر تحریریه/ گسترش تجارت
cache/resized/ca3e70587d55f6105aa6562919d3c26d.jpg
سرمقاله/علی اسماعیلی دبیر تحریریه / صنعت
cache/resized/756ef62e518dd161f817b0615d605350.jpg
سرمقاله/ علی اسماعیلی دبیر تحریریه/ بّوَد کز
cache/resized/8183663ba8e9d683688345f5bcae2cde.jpg
سرمقاله/ علی اسماعیلی دبیر تحریریه / صنعتگر چه
Template Settings

Color

For each color, the params below will give default values
Black Blue Brow Green Cyan

Body

Background Color
Text Color
Layout Style
Select menu
Google Font
Body Font-size
Body Font-family